Francesca Ferlaino fisikarako jaio dela dirudi. 2012an munduko lehen erbium atomoaren Bose-Einstein kondentsazioa lortu zuen, ordurarte ia esploratu gabeko espezie atomikoa eta aparteko propietate magnetikoak dituena. 2018an erbium eta dysprosium atomoen lehen fusio kuantiko dipolarra lortu zuen. 2019an materiaren egoera berri bat sortzeko gai izan zen, supersolido izenekoa, egoera iheskor, paradoxiko bat, non fluxu superfluidoa eta zurruntasun kristalinoa batera existitzen diren. 2021ean estatu supersolidoak bi dimentsiotan zehar sortu zituen.
Azken 20 urteetan, Innsbruckeko Unibertsitateko Fisika Esperimentaleko Sailean egin ditu ikerketak, eta Innsbruckeko Austriako Zientzia Akademiako Optika Kuantikoaren eta Informazio Kuantikoaren Institutuko (IQOQI) zuzendari zientifikoa da 2014tik. Oraintsuago, Ferlaino DIPCra batu zen atomo ultrahotzen teknologia kuantikoen laborategi berri bat diseinatu eta gidatzeko. Laborategi hori Eusko Jaurlaritzaren Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailak finantzatu duen DIPCren eraikin berrian kokatuko delarik.
Ferlainok bere arloarekiko duen gogo biziak laborategitik haratago eraman du, eta ezagutza zientifikoa gizarteari helarazteko rol aktiboa hartzera bultzatu du. Urteetan zehar, milaka pertsona inspiratu ditu parte hartutako ekitaldi publiko ugarien ondorioz, besteak beste, DIPCren Passion for Knowledge 2023 jaialdian, non hizlari nagusi gisa parte hartu zuen hainbat Nobel saridunekin eta ospe handiko figura zientifikoekin batera.
Halaber, emakumeek eta genero-gutxiengoek zientzia kuantikoetan parte hartzearen aldeko apustu sendoa egiten du. “Atom*innen” izeneko webgune interaktiboa sortu zuen, fisikan genero-gaiak lantzeko espazio digital bateratu eta nazioartekoa eskaintzeko asmoz. Bertan, emakumeek eta genero-gutxiengoek beren esperientziak partekatzeko, aholkuak bilatzeko eta lankidetzan aritzeko gune dinamiko bat dezaten.
Austriako Zientzia eta Hezkuntza Kazetarien Elkarteak Francesca Ferlaino “2025. urteko zientzialaria” izendatu berri du laborategian eta handik kanpo egindako ekarpen bikainagatik.
“Ohore handia da niretzat sari garrantzitsu hau jasotzea. Beti pentsatu izan dut zientzia ez dela ahalegin bakartia, baizik eta partekatutako ondasuna. Alegia, haren balioa handitu egiten dela ezagutzak elkar-trukatu eta komunikatzen direnean. Sari honek aitorpen berezia egiten dio gainera zientziaren komunikazioak duen garrantziari eta ikerketak gizartearentzat esanguratsuak izan daitezen hark duen paperari. Bereziki harro nago, nire lanaren bidez, oinarrizko zientziaren garrantzia modu zabalagoan ulertzen lagundu ahal izan badut”, adierazi zuen Francesca Ferlainok saria jasotzean.
DIPCko zuzendari Ricardo Díez Muiñok sari horren garrantzia goraipatu du: “DIPCn izugarri pozten gaitu aintzatespen horrek, Francesca Ferlaino Europako fisika kuantikoko zientzialari nagusietako bat dela berresten baitu. Eta bereziki harro gaude hemen, DIPCn, teknologia kuantikoen laborategi berri bat garatzeko aukeratu gaituelako. Bere etorrerak gaur egun zentroan aparteko hedapena izaten ari den ikerketa-jarduera baten gehigarri nabarmena suposatzen du”.
Atomo Ultrahotzen Teknologia Kuantikoen Laborategia DIPCen (Ultra Cold Atom Quantum Technologies Lab)
Ferlainoren ikerketa tenperatura ultrabaxuetan gas atomikoen fenomeno kuantikoetan oinarritzen da. Azken urteotan, erbium eta dysprosium atomo magnetiko sendo eta nahiko esploratu gabeetan jarri du arreta.
DIPCn, Ferlainok Atomo Ultrahotzen Teknologia Kuantikoen Laborategia sortuko du, zientzia kuantikoen mugak bultzatuko dituen instalazio bat, dysprosium ultrahotzak, eta beste espezie atomiko berri batzuk esploratuz, huts ultra-altuko (UHV) aparatua erabiliz. Laborategi honek atomo neutroetan oinarritutako prozesadore kuantikoen arloan bultzada bat ematea espero da, konputazio kuantikoaren hardwarerako bide itxaropentsua bere eskalagarritasun potentzialagatik eta eskaintzen dituen koherentzia denbora luzeagoengatik.
DIPCko Ferlainoren laborategia Ibaetako Milia Kuantikoaren parte izango da. Zazpi ikerketa-zentrok osatzen dute ekosistema hori, eta Eusko Jaurlaritzako Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailak babesten du. Zentro horiek guztiek zientzia eta teknologia kuantikoen ezagutza bultzatzen dute, atomoen eta molekulen funtsezko azterketatik hasi eta konputazio kuantikorako irtenbide aplikatuen garapeneraino.
Ferlainok DIPCko laborategiko lider gisa duen zeregina Innsbruckeko Unibertsitateko Fisika Esperimentalerako Institutuan eta Austriako Zientzia Akademiako IQOQIn dituen ardurekin uztartuko du, DIPC eta Innsbrucken arteko lankidetza eta truke aktiboa zabalduz eta sendotuz.
Deja un comentario